Τα μετερίζια του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας: Άγιος Γεώργιος – Ντέβας

Βαθμός δυσκολίας: Μέτριο

Απόσταση: 5 χλμ. (σύντομη διαδρομή) ή 11,4 χλμ.

Συνήθης  διάρκεια:  2  ώρες  (σύντομη  διαδρομή)  ή  4-4,5 ώρες

Υψομετρική διαφορά: 120 μ. (σύντομη διαδρομή) ή 314 μ.

Σημείο έναρξης: Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, στο ψηλότερο σημείο του δρόμου Κούλα – Ψαράδες.

Το μονοπάτι με δυο λόγια: Ένα μονοπάτι με δύο εναλλακτικές διαδρομές, μία σύντομη και μία πλήρη διαδρομή που μπορούμε να επιλέξουμε ανάλογα με το χρόνο που διαθέτουμε. Το μονοπάτι οδηγεί μέσα από το δάσος, κατά μήκος μιας κορυφογραμμής που υψώνεται πάνω από την Κούλα. Περνάει ανάμεσα από ερείπια και οχυρωματικά έργα, όπου βρίσκονται και τα τελευταία καταφύγια του Δημοκρατικού Στρατού στον Εμφύλιο. Φτάνοντας στα ερείπια της Αγίας Βαρβάρας μπορούμε να ολοκληρώσουμε τη σύντομη διαδρομή επιστρέφοντας στο σημείο έναρξης ή να συνεχίσουμε ψηλότερα, στην κορυφή του Ντέβας με εξαιρετική θέα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Τί ενδιαφέρον παρουσιάζει;

  1. Μια μοναδική συστάδα με αιωνόβια κέδρα κοντά στον Άγιο Γεώργιο
  2. Ένα μοναδικό για την Ελλάδα είδος δάσους
  3. Πλούσια χλωρίδα
  4. Οχυρωματικά έργα από τον Εμφύλιο και ένα μετεμφυλιακό στρατόπεδο
  5. Θέα προς τη λωρίδα γης ανάμεσα στις δυο λίμνες, όπου διαδραματίστηκε στον Εμφύλιο το «Πέρασμα του Λαιμού»
  6. Θέα προς τις αποικίες των πελεκάνων της Βρωμολίμνης και τους γύρω καλαμιώνες της Μικρής Πρέσπας
  7. Ένα ενδιαφέρον είδος πεταλούδας, το Parnassius mnemosyne, και συμπεριφορά «λοφοσύναξης» από τις μπλε πεταλούδες

Η διαδρομή:

Ξεκινάμε από το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου

Παίρνουμε το χωματόδρομο δίπλα από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου προς την κορφή του λόφου. Οι τεράστιοι, αιωνόβιοι άρκευθοι έχουν επιβιώσει ακόμη γιατί θεωρούνται «του αγίου». Από την αρχή η συστάδα αυτή είχε περιληφθεί στη Ζώνη Απόλυτης Προστασίας του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών. Άρκευθοι τέτοιου μεγέθους είναι σχετικά σπάνιοι στα Βαλκάνια. Έχουν πολύτιμο ξύλο, ανθεκτικό και σκληρό, που παλιά χρησιμοποιούνταν για τις οικοδομές αλλά και στις ντόπιες βάρκες. Το δάσος εδώ γύρω αποτελείται κυρίως από αρκεύθους Juniperus foetidissima, λίγους Juniperus excelsa και Μακεδονικές δρυς. Οι άρκευθοι κυριαρχούν στις νότιες πλαγιές και οι δρύες στις βόρειες. Ο συνδυασμός είναι μοναδικός στην Ελλάδα και συνοδεύεται από μια εξαιρετικά πλούσια χλωρίδα υπωρόφου. Στα δέντρα γύρω από τα παγκάκια της εκκλησιάς παρατηρούνται Τσαλαπετεινοί και Βουνοδεντροβάτες.

Συνεχίζουμε στην κόψη της κορυφογραμμής

Το αραιό δάσος στο οποίο περπατάμε έχει δρυς, σφεντάμια και αρκεύθους, αλλά και κάποιους φράξους Fraxinus ornus. Πολλοί από τους αρκεύθους Juniperus oxycedrus φέρουν ένα παρασιτικό φυτό που φτιάχνει τούφες πάνω στα κλαδιά τους, το Arceuthobium oxycedri. Το σαπουνόχορτο Saponaria bellidifolia είναι γενικώς σπάνιο. Εδώ ανθίζει από το Μάιο ως τον Ιούλιο.

Θέα στις αποικίες των πελεκάνων

Από εδώ συνήθως καταμετρώνται οι πελεκάνοι με τηλεσκόπιο και η κατανομή των φωλιών τους παρακολουθείται κάθε χρόνο από τους ερευνητές της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών. Η αποικία των αργυροπελεκάνων με πάνω από 1.200 ζευγάρια, είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο, ενώ οι ροδοπελεκάνοι συνεχίζουν να αυξάνονται αν και βρίσκονται  800 χλμ. μακριά από τους κοντινότερους ομοειδείς τους. Στο έδαφος κυριαρχεί ο Astragalus angustifolius, ένας σφαιρικός, αγκαθωτός θάμνος με άσπρα λουλούδια, κοινός στα βουνά της Ελλάδας.

Σταματάμε ή συνεχίζουμε στην κορυφή;

Φτάνουμε στο χωματόδρομο όπου επιλέγοντας τη σύντομη διαδρομή μπορούμε να στρίψουμε δεξιά και να επιστρέψουμε στο σημείο 1. Αν θέλουμε να συνεχίσουμε προς την κορυφή του Ντέβας, στρίβουμε αριστερά και ακολουθούμε το δρόμο προς τα επάνω. Στο σημείο αυτό είμαστε ακόμα ανάμεσα στα δέντρα που απλώνονται εκατέρωθεν του δρόμου. Ένα από τα κυρίαρχα είδη δέντρων είναι η Οστριά. Οι σπόροι της μοιάζουν πολύ με αυτούς του καλλιεργούμενου Λυκίσκου. Είναι ένα δέντρο που φτιάχνει συστάδες και μερικές, ειδικά κάτω από το δρόμο, είναι πολύ πυκνές.

Προς την κορυφή του Ντέβας

Κολόνες και σύρματα ηλεκτρικού εμφανίζονται στα αριστερά μας και τραβούν προς την κορυφή του Ντέβας. Το Μάιο και τον Ιούνιο μπορεί να συναντήσεις εδώ πολλά είδη ορχιδέων. Η Sideritis montana είναι ένα είδος τσάι του βουνού και βρίσκεται συχνά εδώ μαζί με τη Scutellaria orientalis, ένα φυτό με κίτρινα λουλούδια της οικογένειας της μέντας. Καθώς βαδίζουμε προς τα πάνω, αξίζει να έχουμε το νου μας για την πεταλούδα Parnassius mnemosyne. Σχετίζεται πολύ με τα φυτά Corydalis sp. πάνω στα οποία αφήνει τα αυγά της.

Φτάνοντας στην κορυφή

Από εδώ έχουμε θαυμάσια θέα 360ο. Γύρω από το πλατό υπάρχουν ερείπια από παλιές μάντρες, οχυρωματικά έργα και πυροβολεία από τον εμφύλιο. Επιστρέφουμε κατηφορίζοντας τον χωματόδρομο μέχρι την αρχή. Φτάνοντας στο ξωκλήσι του Άη Γιώργη μπορούμε να σταματήσουμε λίγο για να ξεκουραστούμε, αλλά και να αναζητήσουμε λουλούδια κάτω από τα δέντρα και στην άκρη του δρόμου. Κοινό παντού είναι το Salvia argentea. Ο χώρος στάθμευσης από την απέναντι πλευρά του δρόμου είναι ένα καλό σημείο για να ψάξει κανείς για το Ophrys sphegodes το Μάιο και τον Ιούνιο. Το φθινόπωρο ο κρόκος Crocus cancellatus με τα μεγάλα, μοβ λουλούδια του είναι εμφανής παντού γύρω από την εκκλησιά.

Το Τριεθνές σημείο της λίμνης: Ψαράδες – Ρότι

Ένα εύκολο μονοπάτι 5,2 χιλιομέτρων πάνω από τη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα, όπου στους λόφους του οικισμού Ψαράδες κυριαρχούν ο άρκευθος Juniperus foetidissima και η Mακεδονική δρυς Quercus trojana, ένας σπάνιος συνδυασμός για την Ελλάδα. Η διαδρομή ακολουθεί αρχικά το μυχό του κόλπου των Ψαράδων, συνεχίζει ανάμεσα σε θάμνους, καταλήγοντας σε ένα απομονωμένο σημείο θέας πάνω από τη λίμνη, στο ακρωτήριο Ρότι.